Zaino zaratino: Zadarski ruksak đaka iz OŠ Bartula Kašića

Zaino zaratino.

Giornalino scolastico della scuola elementare Bartul Kašić di Zara. On-line. Anno scolastico 2017-2018. Edizione annuale. Giugno 2018.

Čarobna - pasta

Ne, nismo promijenili pismo, i nismo Il Nazionale, nije u pitanju davna 1869. nego u uvodu navedena godina 21. stoljeća. I koliko povijest na tom začudno prekrasnom prostoru Mediterana i Jadrana bila teška i bremenita, nadamo se kako su zauvijek prošla vremena kada nas je ista razdvajala, umjesto kao što bi i trebala - spajala.

Ponosni na hrvatski jezik čijoj je opstojnosti u Donatovom metropolisu pojavom i tekstovima uvelike pridonio i Narodni list, ne smijemo zanemariti činjenicu kako i talijanski jezik ima važnu ulogu u kulturi i općenito životu Zadra. Te spone jedinstva u različitosti, itekako su na sreću svjesni đaci Osnovne škole Bartula Kašića. I obogaćuju je u nizu načina, povezujući neraskidivo slovima i rečenicama, pa tako i nedavnim pokretanjem pravih pravcatih novina na talijanskom jeziku, jedinih u zemlji kojima su članovi i članice redakcije učenice i učenici osmoljetke s nazivom pisca Prve hrvatske gramatike, čijim je polaznicima upravo Talijanski izborni predmet u nastavnim klupama.

“Baš tako, dosta smo rada uložili u to. Novine imaju 10-12 članaka, od radova učenika, radionica, crtica iz povijesti Zadra, razonode, zanimljivosti Italije, ali naravno i RH. Radi se o školskom listu nazvanom "Zaino zaratino" što znači Zadarski ruksak/školski ruksak. U pitanju su novine na talijanskom jeziku - ima ponešto malo i na hrvatskom, ali uglavnom na talijanskom, uređuju ga redom đaci koji pohađaju talijanski jezik kao izborni. Ideja je nastala sasvim spontano, na nastavi nam na kraju svake školske godine ostaju po kabinetima uradci učenika i učinilo mi se žao to ostaviti pospremljeno u nekoj ladici ormara. Bilo bi lijepo, pomislila sam, kad bi neke radove ugledali i drugi, a ne samo njihova nastavnica. Pred kraj nastavne 2016/2017. moja mi je učenica jednom prilikom rekla - Da, i moja prabaka je pohađala talijansku školu. A na moj upit: gdje, ona je odgovorila - u Zadru, normalno. To mi je tako odzvonilo i ostalo u sjećanji pa sam kazala sama sebi - Šteta što takvu priču neće pročitati nitko i nikada. Ali, eto, ipak hoće sada” - upoznaje nas ne bez ponosa mentorica i nastavnica Doris Kožul Car.

Prvotna zamisao je bila objaviti par uradaka - tek da se prema vani pokaže aktivnost učenica i učenika, jednostavno i kratko. Plan je bio svega na par stranica.

“No, to se nekako odvilo kao domino efekt i na kraju se je skupilo popriličnih 26 strana novina. Materijal se skupljao tijekom cijele školske godine, ali s ozbiljnijim radom se započelo u siječnju kad se i skupilo ponešto materijala. U izradi novina su sudjelovali pomalo svi učenici. I to u izvannastavnoj aktivnosti koja se zove Club creativo gdje se odvijalo i odlučivalo. Najprije se dogovaralo o nazivu lista. Tražio se neki koji bi povezivao učenike i Zadar. Nakon brojnih varijanti izabrano je ime Zaino zaratino. Po tekstovima se vidi fond znanja i naučenih izraza pojedinih uzrasta đaka. Svaki učenik pojedinačno ili u grupi je dolazio s idejama, koje su se mijenjale, neke su ostajale odmah. Učenice i učenici su rado sudjelovali. Neki su skloni lijepim sastavcima donosili svoje samostalne radove meni kao koordinatorici tijekom nastavnih sati pa su se njihovi radovi razmatrali na izvannastavnim aktivnostima. Neki su pak bili više nadareni za likovne uradke koji su pratili određene teme u novini” - otkriva nastavnica i voditeljica konceptualno i izvedbeno, uzorno i za primjer mnogima, provedena i iznjedrena projekta.

Odlučeno je da se u širokom spektru tema list bazira na nekoliko rubrika - Literarni radovi, Kreativni kutak, Dnevnik sjećanja, Došli su nam u posjet, Naš kofer, Naša sudjelovanja na manifestacijama, Zanimljiva mjesta Italije, Kulinarski kutak - Maleni kuhar, Naši uspjesi, Zabavimo se - rubrika s križaljkama i Naša glazba - La nostra musica...

“Učenice petih razreda, Lorena Ukalović i Katarina Divković, su najviše bile angažirane oko izgleda stranica pa su one i urednice novina. Dakako, one su se, kako to i ide u medijima, dogovorile o redoslijedu i nazivima rubrika. Prvi se u listu nadahnuto predstavljaju četvrtaši koji su nakon dva mjeseca učenja Talijanskog stvorili svoje male jesenske priče (Le storie dell’autunno) kombinirajući znanje hrvatskog i talijanskog jezika. Učenici petih razreda su obradili teme koje su bile vezanje za njih, uredili su kreativni kutak, upoznali nas u njemu o tome što su radili na satu s tjesteninom, opisali su nastanak svojih radova i podsjetili nas na njihovu izložbu "Pasta magica" (Čarobna tjestenina) koja je u Gradskoj knjižnici Zadar bila priređena tijekom prosinca. Naročito zanimljiva je rubrika - Diario dei ricordi (Dnevnik sjećanja), posvećena prošlosti našega grada. Đaci osmih razreda opisali su svoje viđenje terenske nastave- tu smo čast imali sudjelovati u članku s novinarima Narodnog lista: Zašto se Voštarnica zove Voštarnica, a Foša Foša. Donosimo priču o Alice Pavić. O njoj je pisala,njezina praunuka Anabela Rados. Baka nam je pokazala svoju svjedodžbu iz 1939. - na žalost jedinu koju je uspjela sačuvati, i to sasvim sliučajno. Sve ostalo joj je uništeno poslije 2. Svjetskog rata. Tu su i - Serivi una lettera (Napiši pismo), I luogh interessanti d’Italia (Interesantna taljanska jesta). I štošta. Pomoć grafičara nismo imali, sami smo uređivali i dizajnirali stranice, u redu ponajviše sam ja kao njihova nastavnica pretipkavala, a oni su iznosili vlastite zamisli kako bi stranice u konačnici trebale izgledati. Informatički nismo baš nešto potkovani, ali mislim da smo u produktu uspjeli” - ističe Doris Kožul Car.

Pomno, s posebnom pažnjom, i ljubavlju, prelazi uistinu idejom i trudom impresivan, zanimljiv, lako pregledan i vrlo čitak uradak. Kako nam je šapnula:

“Ovo je naš prvi list. Nadamo se i ne posljednji. Nikako ne posljednji jer su neki radovi zadržani za dogodine i naravno kako ćemo nastaviti i sljedeće godine s novinama. U Zadru i Dalmaciji nisam na internetu pronašla ništa slično. Ne računam Istru jer su tamo osnovne škole na talijanskom, tako da su to njihove jedine školske novine, vi pokušajte pronaći išta slično ali ja nisam uspjela. Tako da mislim da smo usamljeni barem u Dalmaciji, ukoliko ne i dalje izvan. Roditelji nisu bili uključeni u rad jer se nije znalo kako će se sve to odvijati. Jedino sam ja kao nastavnica posjetila prabaku učenice Anabele Rados koja se izuzetno veselila što ćemo se upoznati. I imala sam za mene čast držati u rukama đačku svjedodžbu staru blizu točno osam desetljeća” - naglašava nastavnica i otkriva kako će se nakon predstavljanja u školi na adresi Bribirski prilaz 2, list pojaviti uskoro - ovisno o informatičkoj službi - u elektroničkom obliku, na đačkom portalu Bartulin kao poseban dodatak i vrijedna net novina.

Na kraju pedagoškog razdoblja, nema nam nego dati i završnu ocjenu mladim kolegama: sjedi, odličan. Petica, čista. Bravo za spomenuti urednički dvojac, kao i kompletan redakcijski sastav u kojemu su devet mjeseci pisali, crtali, fotkali i slikavali, marljivo nosili zadarski ruksak: Kara Lemezna, Lea Perica, Fabijan Dragin, Anabela Rados, Ante Horvat, Leona Ikač, Karlo Škifić, Luka Kapović, Marinela Rados, Ivana Radović, Katarina Vlatković, Marta Diklan, Aurora Mindoljević, Luka Jurjević, Matej Jović, Nika Barišić i Paula Kalcina. Povijest, sadašnjost i budućnost u jednom, u školskim učionicama i zbornici OŠ Bartula Kašića.

Mladi i - kiša

Kako je to krasno napisao Davor Mandić, mladi pisac i novinar:

“Bit će da je normalno kad stariji tvrde da ti mladi danas, koje god to danas bilo, ništa ne rade, da su lijeni, da ih je pojela tehnologija, da su oni nekad stalno nešto smišljali, a da bi ovi sada najradije samo ležali. Tako se govorilo u prošlosti, tako se govori sada, pa nema razloga ne vjerovati da će tako biti i u budućnosti. No tu i tamo stari se ipak iznenade nekim mladenačkim akcijama i inicijativama, onako kako se zimske službe iznenade kad padne snijeg, ili čak - kiša”...


Bisnonna Alice - prabaka Marija

Tutti chiamano mia bisnonna Marija. Anch'io. Ma il suo vero nome è Alice. Oggi lei ha otantotto anni. Lei è nata il 20 febbraio 1930 a Zara, nell'area di Boccagnazzo. Lei ha frequentato la scuola elementare in italiano. Tutti in quel tempo parlavano la lingua italiana. Anche oggi mia bisnona non dice i mesi in croato ma in italiano… gennaio, febbraio, maggio… La scuola elementare è durata cinque anni. Le sue maestre si chiamavano Jolanda e Alda. Anche oggi mia bisnonna è felice di ricordare le sue maestre che amava tanto. Lei voleva andare a scuola. Il voto uno è stato il voto migliore. Il voto cinque è stato il voto peggiore. Gli scolari facevano le gite in centro di Zara. Mia bisnonna descrive via Callelarga come una storia di vetro. Si ricorda del ponte vecchio che era molto bello, si ricorda dei negozi… Non avevano molto. A lei piaceva la colazione –il latte con il pane. Le caramelle? Una caramella soltanto per Natale e Pasqua. Ma come dice la bisnonna-Io ero bambina, ero felice… E poi è cominciata la seconda guerra mondiale. Mia bisnonna Alice si ricorda dei bombardamenti, delle fuge nei campi. Si ricorda della mancanza dei cibi. Mi ha mostrato la sua pagella. L'unica che è conservata. Tutto che aveva dalla scuola è stato rovinato dopo la guerra. Anche oggi mia bisnonna Alice dice qualche parola in italiano. È orgogliosa che mia sorella ed io oggi studiamo la lingua italiana.

U prijevodu: Moju prabaku svi zovu Marija. I ja isto. Ali njezino pravo ime je Alice. Ona danas ima osamdeset i osam godina. Rođena je 23 veljače 1930. u Zadru, u predjelu Bokanjac. Ona je pohađala školu na talijanskom jeziku. Svi su u ono vrijeme govorili talijanski jezik. I danas moja prabaka ne izgovara mjeseca na hrvatskom već na talijanskom jeziku... gennanio, febbraio,...maggio...siječanj, veljača, ...svibanj...Osnovna škola je trajala pet godina. Njezine učiteljice su se zvale Jolanda i Alda. Ona se i dan danas rado prisjeti svojih učiteljica koje je puno voljela. Voljela je ići u školu. Ocjena jedan je bila najviša ocjena. Ocjena pet je bila najniža ocjena. Učenici su išli na izlete u centar grada. Moja prabaka opisuje ulicu Calle lerga kao staklenu priču. Sjeća se starog mosta koji je bio vrlo lijep, sjeća se trgovina… Nisu imali puno. Njoj se je sviđao doručak- kruh s mlijekom.Bomboni? Samo jedan bombon za Božić i Uskrs. Ali kako kaže moja prabaka - Bila sam dijete, bila sam sretna. A onda je počeo drugi svjetski rat. Moja prabaka Alice sjeća se bombardiranja, bijegova u polja. Sjeća se nestašice hrane. Pokazala mi je svoju svjedodžbu. Jedinu što je ostala sačuvana. Sve što je imala iz škole uništeno je poslije rata. I danas moja prabaka Alice kaže koju riječ na talijanskom. Ponosna je što ja i sestra učimo talijanski jezik. (Anabela Rados, 6. razred, classe VI.)


L'autunno nel bosco

Tre castagne piccole ispod il fungo su stale.

Lo scoiattolo skoči tada

iznad Fungograda.

La nuvola zaplače od sreće

što scoiattolo opet polijeće.

Le foglie padaju

s grana

a la nebbia Fungogradom vlada.

L'autunno je stigao do nas!!

...le nocciole viču na sav glas.

Tamara Jurešić i Klara Marčina, classe IV


Benvenuti a...Venezia!

Io sono stata a Venezia. Sono stata durante il Carnevale. Il Carnevale si tiene in febbraio. Io ho visitato la chiesa di San Marco, Mi piace la piazza di San Marco. Io ho nutrito i piccioni sulla piazza. Io ho visto le costruzioni al mare, ho visto ponti e ponticelli. Io sono stata con i miei genitori. Mi sono piaciute le gondole e i gondolieri. Venezia è una città straordinaria. Ho comprato le maschere veneziane. Mi piace l'Italia.

Leona Ikač, classe VI

Dobro došli u... Veneciju!

Ja sam bila u Veneciji. Bila sam tijekom karnevala. Karneval se održava u veljači. Posjetila sam crkvu Svetog Marka.. Sviđa mi se trg Svetog Marka. Hranila sam golubove na trgu. Vidjela sam građevine na moru, vidjela sam mostove i mostiće. Bila sam sa svojim roditeljima. Svidjele su mi se gondole i gondolijeri. Venecija je jedan izvanredan grad. Kupila sam venecijanske maske. Sviđa mi se Italija.


La pasta magica

Noi siamo gli alunni della quinta classe. Abbiamo fatto i cornici con i vari tipi di pasta. Era molto divertente durante il lavoro. Abbiamo imparato i vari tipi di pasta. Cornice con la pasta - Materiale necessario: cartone, forbici, pasta cruda di vari tipi, pistolla per colla a caldo, bambolette spray ( i colori- d' argento , d'oro, bianco, blu). Come si fa: disegnare sul cartone un rettangolo, ritagliare le dimensioni interne e esterne, scegliere la pasta secca, incollare la pasta sui cornici, spruzzare con bambollete spray… Abbiamo imparato i vari tipi di pasta. Gli alunni Fabijan Dragin e Lea Perica della classe V d hanno trovato i nomi di pasta. Ogni cornice porta un nome di pasta. Abbiamo fatto anche L'Italia di pasta. I nostri lavoretti abbiamo messo in mostra nella Comunità degli Italiani di Zara. La mostra è stata intitolata " La pasta magica". La mostra è stata anche nella Biblioteca pubblica di Zara durante il mese di dicembre 2018. Kiara Lemezina- classe V

Čarobna tjestenina

Mi smo učenici petih razreda. Izradili smo okvire od raznih vrsta tjestenine. Tijekom izrade bili je vrlo zabavno. Naučili smo razne vrste tjestenine. Okvir od tjestenine- Potrebni materijal: karton, škare, razna vrsta tjestenine, pištolj sa vrućim ljepilom, sprejevi u boji ( boje- srebrna, zlatna, bijela, plava). Izrada: nacrtati na kartolu oblik pravokutnika, izrezati unutarnje i vanjske strane dimenzija, izabrati tjesteninu, zalijepiti tjesteninu na okvire, posprejati sa sprejem u boji. Naučili smo razne vrste tjestenine. Učenici Fabian Dragin i Lea Perica iz petog razreda su pronašli nazive tjestenina. Svaki okvir nosi ime jedne od tjestenine. Napravili smo i oblik Italije od tjestenine. Naše radove smo izložili na izložbi u Zajednici Talija na Zadar . Naša izložba je nazvana "Čarobna tjestenina". Bila je u Gradskoj knjižnici Zadar tijekom mjeseca prosinca.


Ci hanno fatto visita

Il laboratorio creativo "La gabbianella e il gatto" si è svolto durante la XVII settimana della lingua italiana nel mondo. Dora Kvarantan ha condotto il laboratorio creativo. Alla nostra scuola si è svolto anche il laboratorio " Gustiamoci la storia". I ragazzi hanno scoperto la storia del Veneto, la tradizione e la gastronomia. Hanno imparato le solitudini fra la cucina Veneta e la Dalmata. Hanno preparato il baccala' alla veneziana insieme con i conduttori del laboratorio: la signora Giulianna Riggio e il signor Emiliano Palumbo. Karlo Škifić e Luka Kapović, classe VII


Storia di una città

Nell'insegnamento della lingua italiana studiamo di Roma, Venezia, Firenze... La nostra insegnante ha deciso di insegnarci qualcos'altro.

"Che cosa sapete di Zara?" - ci ha chiesto una volta.

“Tutto!" - abbiamo risposto.

“Veramente?!"

Un giorno siamo usciti dalla scuola. Siamo arrivati nel centro della città. L'insegnante ci ha raccontato un' altra storia di Zara. La nostra storia ha cominciato nel quartiere chiamato Ceraria settanta anni fa- oggi Voštarnica. Siamo venuti a sapare perchè si chiamava così. C'era qui la fabbrica di cera. Abbiamo visitato l'edificio della famiglia Perlini. La nostra insegnante ha trascorso la sua infanzia proprio in questo edificio. L'edificio è stato costruito nell' anno 1906. Dentro c'e' una bellisssima volta. Abbiamo continuato a scoprire la nostra città passeggiando per le vie che portano i nomi italiani.

Abbiamo trovato via di Francesco Salghetti-Drioli, pittore di Zara. Abbiamo avuto il compito di trovare la via di un nome interessante- Il passaggio teatrale.Non sapevamo perchè la via si chiama così. L'insegnante ci ha raccontato in breve la storia del Teatro Verdi. Noi abbiamo fatto la domanda- Quando è stato distrutto il teatro? Siamo venuti a sapere che il Teatro Verdi ha affrontato tutti i bombardamenti e non avuto i danni importanti alla fine della guerra. Noi abbiamo chiesto- Perche è stato distrutto dopo la seconda guerra mondiale? Non abbiamo ricevuto la risposta. Questo sarà la storia per le future generazioni degli alunni. Abbiamo trovato la via di Alessandro Paravia. La via porta lo stesso nome come settanta anni fa. Abbiamo ascoltato la storia della Piazza dell'Erbe, della Piazza Dellaurana , della fontana sulla riva... Abbiamo fatto una passeggiata lungo la riva. Sulle vecchie cartoline abbiamo visto come sembrava la nostra città prima della seconda guerra mondiale. Era molto interessante sapere molte cose di Zara che non sapevamo prima. Ci siamo fermati davanti alla scuola elemenatre che si chiamava Antonio Cippico – oggi Petar Preradović- scuola elemantare che frequentava la nostra insegnante. La nostra storia di Zara termina con la visita alla Comunità degli Italiani di Zara dove abbiamo avuto l'apertura della nostra mostra. "È stato molto interessante scoprire come sembrava la città prima della guerra. Sulle vecchie cartoline abbiamo visto una bella fontana sulla riva che non esiste più. Siamo stati impressionati della storia di Ceraria e della Piazza dell'Erbe".(Marcela Nekić, Katarina Trošelj e Marija Erstić).

Priča o jednom gradu

Na nastavi talijanskog jezika učimo o Rimu, Veneciji, Firenci... Naša nastavnica je odlučila poučiti nas o nečem drugom.

"Što znate o Zadru?" - upitala nas je jednom.

"Sve"- odgovorili smo.

"Zaista?"!

Jednog dana smo izašli iz škole . Došli smo u centar grada. Nastavnica nam je ispričala jedni drugu priču o gradu Zadru. Naša priča je započela u kvartu koji se je prije sedamdeset godina zvao Ceraria- dana Voštarnica. Saznali smo zašto se tako zove. Tu se je prije rata nalazila tvornica voska. Vidjeli smo zgradu obitelji Perlini. Naša nastavnica je svoje djetinjstvo provela upravo u toj zgradi. Zgrada je sagrađena 1906. Unutra se nalazi predivan svod. Nastavili smo otkrivati naš grad šetajući ulicama koje nose talijanske nazive. Pronašli smo ulicu zadarskog slikara- Francesco Salghetti-Drioli.

Imali smo zadatak pronaći jednu ulicu zanimljivog naziva- Kazališni prolaz. Nismo znali zašto se ulica tako zove. Nastavnica nam je ukratko ispričala priču o kazalištu Verdi. Postavili smo pitanje- Kada je srušeno kazalište? Saznali smo da je kazalište preživjelo bombardiranja i da nije imalo većih oštećenja na kraju rata. Pitali smo zatim- zašto je uništeno poslije drugog svjetskog rata. To će biti priča za buduće generacije učenika.

Pronašli smo ulicu Alessandra Paravije. Ulica nosi isti naziv kao i prije sedamdeset godina. Poslušali smo priči o Zelenom trgu, o trgu Dellaurana, o fontani na rivi... Prošetali smo po rivi. Na starim razglednicama smo vidjeli kako je izgledao naš grad prije drugog svjetskog rata. Bilo je vrlo zanimljivo saznati stvari o Zadru koje nismo znali.

Komentari